Στο Μεσαίωνα, στις αρχές της σύγχρονης εποχής, και για πολύ μεγαλύτερο διάστημα στις λαϊκές τάξεις, τα παιδιά έμπαιναν στον κόσμο των ενηλίκων, μόλις τα θεωρούσαν ικανά να ζήσουν δίχως τη φροντίδα της μητέρας ή της παραμάνας τους, λίγα χρόνια μετά από έναν καθυστερημένο απογαλακτισμό, δηλαδή γύρω στα επτά τους χρόνια. Από εκείνη τη στιγμή έμπαιναν μονομιάς στη μεγάλη κοινότητα των ανθρώπων, μοιράζονταν με τους φίλους τους , μικρούς ή μεγάλους, τις δουλειές και τις διασκεδάσεις της καθημερινής ζωής. Ησυλλογική ζωή παρέσυρε στο ίδιο ρεύμα όλες τις ηλικίες και όλες τις κοινωνικές τάξεις, χωρίς να αφήνει σε κανέναν τον καιρό να νιώσει μοναξιά, ή τη δική του εσωτερική ζωή. Σ' αυτό υο πολύ πυκνό πλέγμα των κοινωνικών σχέσεων, δεν υπήρχε χώρος για την ιδιωτική ζωή. Η οικογένεια επιτελούσε μια λειτουργία, εξασφάλιζε τη μετάδοση της ζωής, των αγαθών και του ονόματος. Δεν εισχωρούσε, όμως, στο βάθος της ευαισθησίας των ανθρώπων.
Ο μεσαιωνικός πολιτισμός είχε λησμονήσει την "παιδεία" των αρχαίων και αγνοούσε ακόμα τη σύγχρονη εκπαίδευση. Αυτό είναι το ουσιαστικό γεγονός: η ανυπαρξία της έννοιας της εκπαίδευσης. Σήμερα, η κοινωνία μας εξαρτάται και έχει επίγνωση ότι εξαρτάται, από την επιτυχία του εκπαιδευτικού μας συστήματος.Διαθέτει ένα εκπαιδευτικό σύστημα, μιαν αντίληψη για την παιδεία, μια συνείδηση της σημασίας της. Καινούριες επιστήμες, όπως η ψυχανάλυση, η παιδιατρική, η ψυχολογία ασχολούνται αποκλειστικά με τα προβλήματα των παιδιών. Τα συμπεράσματά τους επηρεάζουν τους γονείς χάρη στις εκλαϊκευτικές εκδόσεις. Ο κόσμος μας διακατέχεται από τα φυσικά, τα ηθικά και τα σεξουαλικά προβλήματα της παιδικής ηλικίας.
Η ενασχόληση αυτή ήταν άγνωστη στο μεσαιωνικό πολιτισμό. Το πρόβλημα δεν ετίθετο γι αυτόν: μόλις το παιδί σταματούσε να θηλάζει, ή λίγο μετά, γινόταν ο φυσικός σύντροφος του ενήλικου. Οι ομάδες ηλικίας της νεολιθικής εποχής, η ελληνιστική ¨παιδεία"Προϋπέθεταν τη διαφοροποίηση και τη μετάβαση από τον κόσμο των παιδιών στον κόσμο των μεγάλων, και γινόταν με τη μύηση ή χάρη στην εκπαίδευση. Ο μεσαιωνικός πολιτισμός δε διέκρινε αυτή τη διαφορά και άρα δεν είχε την έννοια της μετάβασης.
Το μεγάλο συμβάν λοιπόν, στις αρχές της σύγχρονης εποχής, υπήρξε η επανεμφάνιση της εκπαιδευτικής μέριμνας.
Το νέο μέλημα για την εκπαίδευση θα εδραιωθεί βαθμιαία στην κοινωνία, αλλάζοντάς την ριζικά. Η οικογένεια παύει να αποτελεί απλά έναν θεσμό ιδιωτικού δικαίου για τη μεταβίβαση των αγαθών και του ονόματος. Αναλαμβάνει στο εξής μιαν ηθική και πνευματική λειτουργία, επιφορτίζεται με τη διάπλαση των σωμάτων και των ψυχών. Ανάμεσα στη φυσική γενεαλογία και το νομικό θεσμό υπήρχε ένα κενό, το οποίο τώρα θα καλυφθεί από την εκπαίδευση. Το ενδιαφέρον για τα παιδιά εμπνέει καινούρια συναισθήματα, έναν νέο συναισθηματικό κόσμο που με τόση επιμονή εκφράστηκε από την εικονογραφία του δεκάτου εβδόμου αιώνα: είναι η γέννηση του σύγχρονου αισθήματος της οικογένειας.
